مقاله ها

ضرورت خرافه زدایی از واقعه عاشورا

ضرورت خرافه زدایی از واقعه عاشورا

روح اله خلیل ارجمندی*

به گمانم داستان جنبش امام حسین و واقعه عاشورا، مهم‌ترین و پیچیده‌ترین حادثه تاریخ اسلام و به ویژه هفتاد سال نخست آن است. این ماجرا در ذهن و زبان و ادبیات روزمره شیعیان از بس تکرار شده و پر بسامد است، عموما فکر می‌کنند در این باره همه‌چیز روشن است و همگان و حداقل عالمان دین و واعظان و مداحان و مرثیه‌سرایان همه اجزای این واقعه را می‌دانند و به دیگران انتقال می‌دهند ولی به‌واقع چنین نیست. به‌ویژه اگر پژوهشگری (حتی مسلمان شیعه امامی) بخواهد از منظر کاملا پژوهشی و نه کلامی و اعتقادی به ماجرا بنگرد و صرفا به داده‌های نسبتا معتبر تاریخی متکی باشد و با معیارهای علمی و تحقیقی اخبار مربوط را غربال کند، با چالش‌ها و پرسش‌های فراوانی روبرو خواهد شد؛ پرسش‌های ستبری که یافتن پاسخ‌های علمی و عقلایی و مستند برای آنها کار آسانی نیست. مخصوصا وقتی محقق با انبوه داده‌های تاریخی و روایی آشفته و متناقض و خرافه‌آمیز و خردستیزی مواجه است، کار بسیار دشوار می‌شود.

ضرورت خرافه زدایی از واقعه عاشورا
یکی از اهداف نهضت ابا عبدالله، بیدار کردن عقل و فهم مسلمان ها و مبارزه با خرافات و پرستش غیر خدا بود. او در روز عاشورا در یکی از خطبه های خود، مسلمان ها را متوجه نهضت بیدارگرایانه خود می کند و می فرماید: «الحمدلله الذی اکرمتنا بالنبوة و علمتنا القرآن و فقهتنا فی الدین و جعلت لنا اسماعاً و ابصاراً و افئده». تفقّه در دین، یعنی فهم عمیق از اصول و فروع دین و احکام سیاسی و اجتماعی آن. این که آن حضرت، خداوند را بر چشمان بینا و قلب و عقل بیدار، ستایش می کند از این روست که به مسلمان ها اعلام کند جلب عنایت خدا بدون مجاهدت و تدبر و تفقّه در دین، میسّر نیست. قرآن فرمود: «ان شرّ الدواب عند الله الصم البکم الذین لا یعقلون». بدترین جنبندگان در پیش گاه خدا آن انسان هایی هستند که گوششان از شنیدن حقایق، کر و زبانشان از گفتن واقعیت ها لال است و عقلشان از تعقل و ارزیابی و شناخت و تمییز حق و باطل باز مانده است.
بنابراین ضروری است برای شناساندن هرچه بهتر واقعه عاشورا به نسلهای آینده از‌ گزافه گویی و نقل احادیث مجعول و غیر عقلانی خودداری شود و واقعه عاشورا همانطور که بود به نسلهای آینده منتقل شود و در این بین نقش مداحان و روحانیان غیر قابل انکار است .

عضویت در خبرنامه سایت

گزارشات پر بازدید

حالت های رنگی